Zapraszane osoby, to zarówno doświadczeni praktycy, jak i szanowane autorytety naukowe z dziedziny psychologii rozwoju dziecka (np. prof. A. Brzezińska, czy też prof. M. Beisert). Konferencje organizowane są bardzo profesjonalnie, słuchacze dostają bardzo dużo materiałów konferencyjnych. Wszystkie wykłady opublikowane są w osobnej książce, tak aby zawsze można było do nich wrócić.

Szkolenia przeprowadzane są w formie warsztatów, co również jest ogromną zaletą, szczególnie dla wszystkich, pracujących w bezpośrednim kontakcie z dzieckiem. Każdy ma szansę nauczyć się czegoś nowego oraz skonfrontowania umiejętności z resztą grupy. Myślę, że dla każdego praktyka taka forma szkolenia jest pewnego rodzaju wglądem w siebie oraz daje możliwość spoglądania na pewne problemy  z innej perspektywy.

Z ogromnej ilości informacji, która została przekazana, starałam się wyłapać dla siebie jak najwięcej przydatnych wiadomości, zarówno do pracy terapeutycznej jak i pracy w szkole. Bardzo zaciekawiła mnie kwestia doboru psa do terapii i szkolenia go w tym kierunku. Wiele również dowiedziałam się o sygnałach, które psy wysyłają do ludzi, a które często są przez nich niezauważone bądź nawet ignorowane. Może to wynikać z niewiedzy na temat zachowań psów i komunikacji niewerbalnej naszych czworonogów. Psy tak, jak ludzie komunikują się z otoczeniem za pomocą wielu niewerbalnych sygnałów i zachowań. Mają także różny temperament. Dlatego myślę, że warto poznawać te sygnały. Uważam, że każdy właściciel czworonoga (nie tylko psa terapeutycznego) powinien pogłębić swoją wiedzę w tej dziedzinie. Czasem niektóre sytuacje wywołują nieoczekiwane zachowania naszych pupili, to z kolei prowadzi do nieprzewidywalnych zachowań. Być może, gdyby ludzie potrafili lepiej odczytywać „mowę ciała” swoich psów, mogliby z większą skutecznością zapobiec niektórym problemom.

Ta tematyka skłoniła mnie do tego, aby w szkole, w której pracuję przeprowadzić dla uczniów cykl spotkań, mający na celu uświadomienie im w jaki sposób odczytywać „psią mowę” i w jaki sposób w związku z tym reagować. Myślę, że warto również przekazywać dzieciom wiedzę na temat pielęgnacji psa, dbałości o higienę i odpowiednie wychowanie psa, a także zachowania się w razie niebezpieczeństwa.

Z punktu widzenia terapii ważne jest rozróżnienie zajęć na trzy rodzaje. Każdy rodzaj kynoterapii pociąga za sobą odmienne oddziaływania terapeutyczne.

• AAA (Animal Assisted Activity)

  Zajęcia są nastawione na bliski, spontaniczny kontakt z psem i na wyzwalanie pozytywnych emocji. Czas trwania terapii jest nieokreślony, nie prowadzi się notatek oraz nie ma wymogu współpracy ze specjalistą, prowadzącym dziecko. Często są to zajęcia grupowe. Głównym celem AAA jest podniesienie jakości życia poprzez wzrost motywacji do aktywności, dostarczanie radości i relaksację.

• AAT (Animal Assisted Therapy)
  Podczas AAT kynoterapeuta współpracuje ze specjalistą. Prowadzi się bardzo dokładną dokumentację przebiegu terapii i jej efektów. Określony jest czas trwania zajęć (ok.45 min.) Najczęściej są to zajęcia indywidualne, podczas których stawia się nacisk na usprawnienie dziecka i rozwój w różnych sferach funkcjonowania. Najczęściej stosowana w przypadku zaburzeń sensorycznych, intelektualnych, ruchowych bądź sprzężonych. Jest to wspomaganie rehabilitacji, która często dla dziecka jest bolesna. Pies jest tu silnym „motywatorem” do wykonania trudnych czynności.
• AAE (Animal Assisted Education)
  W przypadku AAE przede wszystkim kładzie się nacisk na nauczenie dziecka pewnych umiejętności, które nie rzadko są trudne i nudne. Pies, podobnie jak poprzednio pełni rolę „motywatora”, jest silnym bodźcem do wykonania czynności. Podobnie jak w AAT czas trwania terapii jest ściśle określony, prowadzi się także dokumentację. W zakresie AAE można wyróżnić dwa aspekty: wspomaganie procesów edukacyjno – wychowawczych oraz edukację kynologiczna. W pierwszym aspekcie kynoterapia polega na wspomaganiu procesu uczenia. Głównymi adresatami są dzieci, u których stwierdzono: ADHD (zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytami uwagi), dysleksję, autyzm, niepełnosprawność psychoruchową, sensoryczną czy też Zespół Downa. Natomiast w drugim aspekcie chodzi o uświadomienie i nauczenie dziecka, jak zachować się w stosunku do psa, jakie mogą pojawić się zagrożenia wynikające z kontaktu z psem oraz jakie są zasady bezpiecznej koegzystencji z psem. Jednym słowem, działania te można nazwać prewencyjnymi.

To tylko część informacji, która została przekazana słuchaczom podczas kursu. Ogólnie rzecz ujmując kurs jest godny polecenia, z jedną małą uwagą. Myślę, że powinno być więcej zajęć praktycznych niż teoretycznych. Być może, gdyby kurs został podzielony na przynajmniej dwie grupy, na przykład mniej i bardziej zaawansowaną to problem ten automatycznie zostałby rozwiązany. W przypadku osób, którym dobrze znana jest specyfika różnych zaburzeń i określone postępowania z tym związane, więcej należałoby się skupić na ćwiczeniach praktycznych. Może w przyszłości, gdy pojawi się większa ilość kursantów będzie można łatwiej ten problem rozwiązać i zadowolić wszystkich. Polecam ten kurs i zachęcam do wdrażania w swoje działania terapeutyczne właśnie kynoterapii. Myślę, że dzieci, które na co dzień pracują i uczą się w towarzystwie zwierząt częściej się uśmiechają i mają więcej radości w swoim życiu. A czy to nie o to właśnie chodzi….?

Konferencja miała charakter szkoleniowy, ale przedstawiony w sposób dość luźny, łatwy w odbiorze, czasem nawet humorystyczny. Prelegenci oprócz wiedzy teoretycznej pokazali różne metody i sposoby prowadzenia zabawy, edukacji czy terapii z udziałem psów (slajdy, filmy) oraz w jaki sposób przygotować i wyszkolić psa terapeutę. Na konferencji pojawiły się także psy, które wywołały spore zainteresowanie wśród widowni. Pokazując swoje umiejętności i inteligencję wzbudziły ogromny podziw wśród wszystkich słuchaczy. Przecież, to właśnie dzięki nim możliwa jest skuteczna terapia.

Nie będę skupiała się tutaj nad streszczeniem każdego wykładu, ponieważ zajęłoby to zbyt dużo czasu. W przyszłości zamierzam sukcesywnie zająć się opisem poszczególnych tematów. W tej chwili chciałabym bliżej omówić, jakimi cechami powinien charakteryzować się dobry pies-terapeuta oraz jak takiego psa wyszkolić. Myślę, że jest to podstawowa problematyka, jeśli chodzi o wybór właśnie tej metody terapeutycznej.

Podstawowe cechy psa

Psa-terapeutę powinny przede wszystkim cechować:

• łagodność
• cierpliwość
• posłuszeństwo
• zrównoważenie
• odporność na sytuację stresowe (np. napady padaczki, agresji dziecka)
• czerpanie przyjemności z przebywania wśród ludzi
• pies powinien być zdrowy (badania) oraz czysty

Niezbędne elementy procesu szkolenia

Powyższe cechy to minimalne wymagania, które powinien spełnić kandydat na psa-terapeutę. W procesie szkolenia należy uwzględnić kilka podstawowych czynników:

• odpowiedni wybór rasy. Tutaj ważne są również dwie kwestie: wybór rasy odpowiedniej do terapii oraz do cech osobowości człowieka, przewodnika psa. Należy tu także podkreślić, że szkolenie oparte jest przede wszystkim na szkoleniu człowieka i nauczeniu go pewnych umiejętności, jak szkolić swojego psa. Podstawowy kurs trwa 3 miesiące.
• odpowiedni wybór hodowli. Coraz częściej hodowcy idą na ilość, a nie na jakość. Niestety!
• odpowiedni wybór osobnika. W każdym miocie są osobniki, cechujące się różnymi predyspozycjami i cechami. Ważny jest wybór odpowiedniego szczeniaka (patrz następny podpunkt),
• odpowiednie testy przeprowadzone przez wykwalifikowaną osobę,
• wyjęcie z gniazda, czyli odseparowania szczeniaka od matki. Specjaliści od „psiej psychiki” uważają, że najlepszy czas to 6 tydzień życia szczeniaka. Między 6 a 15 tygodniem życia następuje proces najbardziej intensywnego wdrukowania, tzn. jeśli w tym czasie przyzwyczaimy szczeniaka np. do przebywania wśród ludzi i do hałasu z tym związanego, to w przyszłości przyzwyczai się on do tego rodzaju bodźców w taki sposób, że nie będzie bał się przebywania w hałaśliwych pomieszczeniach, wśród wielu ludzi,
• proces socjalizacji, czyli uspołecznianie psa z innymi psami i ludźmi,
• zaplanować dalsze szkolenia,
• utrwalanie nabytych zachowań i generalizowanie ich na inne sytuacje
• nauczenie psa odpoczynku. Pies-terapeuta to pies, który bardzo intensywnie pracuje w ciągu dnia, dlatego też potrzebuje szczególnej dawki odpoczynku i regeneracji utraconej energii.
• wyjście z okresu intensywnej pracy. Okres, w którym pies-terapeuta pracuje mija miedzy 4 – 6 rokiem życia. Po tym okresie pies przechodzi na „psią emeryturę” i podobnie jak niejeden człowiek musi nauczyć się pełnienia nowej roli w swoim życiu. Dlatego tak ważne jest, aby przystosować psa do nowej sytuacji.

Powyższe opracowanie zostało oparte o wykłady przedstawione przez Piotra Smurawę oraz Dorotę Jarczyńską-Smurawę. Oboje są związani z fundacją „Mały Piesek Zuzi”, od dawna zajmują się dogoterapią oraz szkoleniem psów.

Poruszane były następujące tematy:

• Dochowanie tajemnicy i zdradzanie sekretu przez dziecko w sytuacji trudnej (dr Elżbieta Zubrzycka)
• W jaki sposób pracować z ludźmi nie zmuszając ich do zmiany (mgr Jacek Lelonkiewicz)
• Interwencja pedagogiczna z elementami krótkiej diagnozy (mgr Krzysztof Sarzała)
• Interwencja psychologiczna wobec matki zgłaszającej wykorzystanie seksualne dziecka (prof. dr hab. Maria Beisert)
• Interwencja jako obowiązek, nie przywilej, czyli aspekty prawne niesienia pomocy dziecku pokrzywdzonemu ( dr hab. Marek Andrzejewski)
• Rozmowa z rodzicem dziecka krzywdzonego (mgr Ewa Olewicz)
• Postępowanie wobec dzieci w szczególnych sytuacjach konieczności zapewnienia im ochrony ( mgr Beata Kolska-Lach)

Dziecko to istota słabsza i wymagająca o wiele więcej uwagi, ochrony i opieki niż osoba dorosła. Co więcej dziecko tę uwagę i ochronę dostaje od nas, czyli od dorosłych. Dzieci wychowujące się w rodzinach patologicznych, gdzie są bite czy wykorzystywane seksualnie niestety takiej ochrony i opieki nie otrzymują. Co więcej, dzieci te nie potrafią same poradzić sobie z problemami, które są następstwem krzywd, jakie im wyrządzono. Idąc dalej, bardzo często dzieje się tak, że dzieci nie mówią, że są krzywdzone i mają ku temu różne powody, które powstrzymują je przed zdradzeniem tajemnicy (np. lęk przed utratą miłości najbliższego członka rodziny, lęk przed rozbiciem struktury rodziny, lęk przed ujawnieniem tajemnicy innym i wiele innych powodów). Czasem też dzieje się tak, że dzieci sygnalizują problem, ale nikt z najbliższego otoczenia nie chce im uwierzyć bądź wypiera problem. Dlatego tak ważne jest, aby osoba, do której zgłasza się dziecko lub rodzic, opiekun prawny potrafiła udzielić jemu i jego najbliższemu otoczeniu odpowiedniego wsparcia i skutecznej pomocy.

Każdy, kto pracuje z dziećmi, zarówno zdrowymi (mam na myśli dzieci w normie intelektualnej, prawidłowo rozwijające się), czy też z dziećmi upośledzonymi, niepełnosprawnymi, z różnymi rodzajami zaburzeń powinien być wyczulony i uwrażliwiony na temat krzywdzenia dziecka przez osoby dorosłe. Myślę tu o molestowaniu, biciu czy znęcaniu się psychicznym.
Jestem zdania, że częściej powinny być organizowane tego typu konferencje, szczególnie w Poznaniu. TKOPD stanął na wysokości zadania i zorganizował konferencję naprawdę na wysokim poziomie. Pierwszy raz brałam udział w tego typu spotkaniu organizowanym właśnie przez TKOPD i mam nadzieję, że nie ostatni. Wspaniała organizacja, profesjonalne prezentacje multimedialne, doskonale przygotowane materiały i foldery, stoisko z literaturą. Polecam wszystkim!